Smartphone αντί για πρωινή προσευχή
Η νηστεία του καλοκαιριού συχνά αποκαλείται βάρος κατά τη διάρκεια των διακοπών. Ο πνευματικός της Ενορίας Νταρνίτσα του Κιέβου, πρωτοπρεσβύτερος Θεόδωρος Ρουσάν, μιλά για την υπέρβαση της εξάρτησης από τις οθόνες.
Η συνομιλία μας με τον πρωτοπρεσβύτερο Θεόδωρο Ρουσάν, ο οποίος επί μακρόν φέρει το διακόνημα του πνευματικού της 2ης Ενορίας Νταρνίτσα, έμπειρο ιερέα, κληρικό της ενορίας της Αγίας Όλγας στο Κίεβο, που ποιμαίνει σήμερα πλήθος πνευματικών τέκνων.
Το νόημα της καλοκαιρινής εγκράτειας
– Πάτερ, είναι συμβολικό ότι αμέσως μετά τη γέννηση της Εκκλησίας του Χριστού κατά την ημέρα της Πεντηκοστής και την κατάβαση του Αγίου Πνεύματος στους αποστόλους, η Αγία Εκκλησία όρισε μια αρκετά μακρά νηστεία, ανάλογα με το αν το Πάσχα είναι νωρίς ή αργά εντός του έτους. Θα φαινόταν ότι γιατί αμέσως μετά από ένα τόσο μεγάλο γεγονός να καλούμαστε σε νηστεία και προσευχή; Γιατί συμβαίνει αυτό;
– Σε αυτή την καλοκαιρινή νηστεία, την οποία αποκαλούμε νηστεία των Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου ή Αποστολική, η Εκκλησία μάς καλεί να ακολουθήσουμε το παράδειγμα των Αγίων Αποστόλων, οι οποίοι, αφού έλαβαν το Άγιο Πνεύμα κατά την ημέρα της Πεντηκοστής, με νηστεία και προσευχή προετοιμάζονταν για την παγκόσμια κήρυξη του Ευαγγελίου. Αλλά και εμείς καλούμαστε στην κήρυξη, αν όχι σε ναούς και πλατείες, όπως έπρατταν οι απόστολοι, τότε με την κήρυξη της χριστιανικής μας ζωής, ώστε οι γύρω μας άνθρωποι που μας παρατηρούν να μπορούν με βεβαιότητα και έγκριση να πουν: «Να αληθινοί χριστιανοί!»
Να μεταμορφώσεις τον εαυτό σου, την ψυχή σου, την προσωπικότητά σου, νικώντας την αμαρτωλότητα και τα πάθη, είναι δυνατό μόνο μέσω της μετανοίας, η οποία χωρίς νηστεία είναι απλώς αδύνατη.
Οι πιστοί άνθρωποι το γνωρίζουν αυτό εμπειρικά. Η νηστεία, πρωτίστως, είναι σημαντική πνευματική άσκηση, και όχι απλή αποχή από τροφές, όπως συχνά ερμηνεύεται.
Λογική ισορροπία ανάπαυσης
– Πάτερ, τι σημαίνει πνευματική άσκηση κατά τη νηστεία και δεν υπάρχει εδώ στοιχείο κάποιων άκρων; Κάποιοι αποκαλούν τις νηστείες μας αυτομαστίγωση, κακοποίηση της φύσης του σώματος και ακόμη – φανατισμό. Το καλοκαίρι είναι εποχή διακοπών, ταξιδιών, επαφής με τη φύση, το νερό και τον ήλιο. Και ξαφνικά – νηστεία! Η Καθολική Εκκλησία, όπως είναι γνωστό, έχει ουσιαστικά εγκαταλείψει τη νηστεία ως τέτοια. Οι Καθολικοί έχουν το δικαίωμα να μην τρώνε πριν από τη Θεία Κοινωνία μόλις 60 ή 30 λεπτά...
– Γι' αυτό ακριβώς στις ανεπτυγμένες ευρωπαϊκές χώρες, στις οποίες με τόση λαχτάρα επιθυμούμε να μοιάζουμε, ο χριστιανισμός ως θρησκεία σχεδόν εξαφανίζεται. Η Αγία Εκκλησία δεν περιορίζει τον άνθρωπο σε τίποτα, πολύ περισσότερο αυτόν που ζει στον κόσμο.
Μπορούμε και να ταξιδεύουμε, και να ξεκουραζόμαστε, και να βρισκόμαστε στη φύση. Αλλά να το κάνουμε αυτό με φρόνηση, με ωφέλεια για το σώμα και την ψυχή.
Ας θυμηθούμε πώς μας διδάσκουν οι Άγιοι Πατέρες. Ο Άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, τα λόγια του οποίου καταγράφηκαν ήδη τον τέταρτο αιώνα, λέει: «Η νηστεία μετά πίστεως πολλήν δίδωσι ισχύν· διδάσκει γαρ μεγάλην φιλοσοφίαν, άγγελον εξ ανθρώπου ποιεί, και έτι ισχυροτέρους ημάς κατά των ασωμάτων δυνάμεων αποδείκνυσι... Ο προσευχόμενος ως δεί και νηστεύων, ολίγων δείται· ο δε ολίγων δεόμενος ου φιλάργυρος έσται. Ο δε μη φιλάργυρος ελεημοσύνην αγαπά. Ο νηστεύων κούφος γίνεται και πτεροφυεί, και μετά νήψεως προσεύχεται, τας πονηράς επιθυμίας σβέννυσι, τον Θεόν ιλεούται και την υπερήφανον αυτού ψυχήν ταπεινοί. Διά τούτο οι απόστολοι αεί ενήστευον».
Υγιεινή του ψηφιακού χώρου
– Πάτερ, στα δίκτυα έχει αναπτυχθεί τώρα μια ολόκληρη συζήτηση σχετικά με τη νομιμότητα και την κανονικότητα ορισμένων αποφάσεων και αποφασισμάτων της Ουκρανικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Κατά πόσο αυτό δικαιολογείται, ιδιαίτερα κατά την περίοδο της ιερής νηστείας;
– Τώρα στην καθημερινή ζωή όλο και πιο επίκαιρη γίνεται μια τέτοια έννοια όπως η πληροφοριακή νηστεία. Διότι έχει φτάσει στο σημείο, και οι πιστοί το εξομολογούνται, να μην μπορούν να κοιμηθούν χωρίς το smartphone στο χέρι, και ξυπνώντας, αμέσως το ανοίγουν, και αντί να ευχαριστούν τον Θεό για τη νέα ημέρα ζωής, να ζητούν ευλογίες για την ερχόμενη ημέρα, βυθιζόμαστε στη λεκτική πραγματικότητα, στο κενό, που δεν έχει καμία σχέση με τη σωτηρία της ψυχής μας, με τη θεάρεστη ζωή μας.
Αφού τροφοδοτήσουμε την ψυχή μας με κάθε είδους τρομακτικές ειδήσεις και πολιτικές φήμες, η ψυχή γίνεται σαν κατεχόμενη από αυτή την πληροφοριακή τροφή. Δεν είναι τυχαίο που παλαιά έλεγαν: «Κάθε τζίτζικας να ξέρει το κλαδί του». Και οι σοφοί Πατέρες δίδασκαν: «Κοίτα μέσα σου και αρκεί».
Εάν κάποια προβλήματα στην εκκλησιαστική ζωή μάς φαίνονται ακατανόητα και άλυτα, πρέπει πρωτίστως να εμπιστευτούμε τον Θεό και τον χρόνο.
Διότι ακόμη και ο απόστολος Παύλος δίδασκε: «Δεῖ γὰρ καὶ αἱρέσεις ἐν ὑμῖν εἶναι...» (Α΄ Κορ. 11:19). Αφήστε να επιλύουν τα εκκλησιαστικά ζητήματα εκείνοι που είναι υπεύθυνοι γι' αυτά. Προσεύχεστε, ενισχύεστε στην πίστη, μην σπέρνετε διχόνοια στην ψυχή σας και στις ψυχές των γύρω σας.
Για ποιο λόγο νηστεύουμε; Για να αποκτήσουμε τους καρπούς του Πνεύματος. Και ποιοι είναι αυτοί; Ο δε καρπός τοῦ Πνεύματός ἐστιν ἀγάπη, χαρά, εἰρήνη, μακροθυμία, χρηστότης, ἀγαθωσύνη, πίστις, πραΰτης, ἐγκράτεια... (Γαλ. 5:22-26). Να σε τι πρωτίστως πρέπει να στρέφονται οι επιδιώξεις μας. Διότι ο Κύριος δεν θα ρωτήσει τι μάθαμε και τι κατανοήσαμε, αλλά θα ρωτήσει τι κάναμε πρακτικά για τη σωτηρία μας.
Η χαροποιός αγαλλίαση του πνεύματος
– Είναι συμβατή η νηστεία με καλή διάθεση;
– Αλλά όχι με κατήφεια, αυτό είναι σίγουρο. Τη Μεγάλη Νηστεία, για παράδειγμα, την αποκαλούν πνευματική άνοιξη. Και την άνοιξη όλα ανθίζουν, ευωδιάζουν. Τον Ιούνιο η φύση μάς χαρίζει ιδιαίτερη ομορφιά και τους πρώτους ωφέλιμους καρπούς φρούτων, λαχανικών, μούρων. Η σωστή νηστεία, αντιθέτως, φτερώνει την ψυχή. Δεν είναι τυχαίο που, αφού επιτελέσουμε κάποιο θεάρεστο έργο, λέμε στον Χριστό: «Πλήρωσον χαράς και ευφροσύνης τας ψυχάς ημών»... Να λοιπόν, η απόκτηση αυτής της πνευματικής χαράς είναι η υψίστη ανταμοιβή στους αγώνες της νηστείας.
